Projekt ustawy o kontroli skarbowej opublikowany przez Ministerstwo Finansów zakłada możliwość zatrudnienia doradców podatkowych w administracji skarbowej. Doradca zatrudniony w administracji będzie jednak narażony na dylematy etyczne związane z tajemnicą zawodową.
Ustawa o doradztwie podatkowym (t.j. Dz. U. z 2002 r. nr 9, poz. 86 z późn. zm.) określa, że doradca podatkowy jest obowiązany zachować w tajemnicy fakty i informacje, z którymi zapoznał się w związku z wykonywaniem zawodu. Przepisy określają dalej, że doradca nie może być przesłuchiwany jako świadek co do faktów i informacji, na które rozciąga się obowiązek zachowania tajemnicy. Doradca może zostać jednak zwolniony z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej, jeśli taki wniosek złoży prokurator. Dziś nie ma możliwości odwołania się od takiego wniosku. Dylematy etyczne
Taki zakres tajemnicy zawodowej może jednak narazić na dylematy etyczne doradcę, który zgodnie z projektem ustawy o kontroli skarbowej byłby zatrudniony w organach administracji podatkowej i skarbowej. Projekt przewiduje bowiem, że informacje gromadzone i przetwarzane w ramach kontroli skarbowej stanowią tajemnicę skarbową. Jest to więc uregulowanie bardzo podobne do regulacji zastosowanej w ustawie o doradztwie podatkowym. Co to oznacza w praktyce? Przede wszystkim, że doradca podatkowy nie może ujawnić informacji, które przekazuje mu klient. Z kolei urzędnik kontroli skarbowej lub inspektor kontroli skarbowej musi zachować w tajemnicy informacje, które uzyskał w trakcie kontroli skarbowej. Konsekwencje takich regulacji są dość poważne. Jak mówił Gazecie Prawnej prof. Witold Modzelewski, prezes Instytutu Studiów Podatkowych, bez dodatkowych zabezpieczeń dotyczących wykonywania czynności urzędnika kontroli skarbowej przez osobę wpisaną na listę doradców podatkowych doradca będzie narażony na konflikt interesów wynikający z zakresu dwóch tajemnic zawodowych: doradcy i inspektora.
Z jednej strony bowiem nie będzie mógł ujawnić danych, które uzyskał od klienta, bo w tym zakresie będzie go wiązała tajemnica zawodowa doradcy, a z drugiej strony, jeśli okaże się, że jako inspektor musi skontrolować swojego byłego klienta, to nie powinien brać pod uwagę informacji, które uzyskał od niego jako doradca. Oczywiście taka operacja wydaje się niewykonalna.
Eksperci podkreślają więc, że doradcy podatkowi oraz urzędy kontroli skarbowej będą narażeni na konflikt interesów. Co więcej ustawodawca w projekcie ustawy o kontroli skarbowej nie przewidział żadnych zabezpieczeń w tym zakresie. Profesor Witold Modzelewski zwracał uwagę na konieczność wyłączenia doradcy podatkowego z postępowania kontrolnego w sprawach, w których doradzał jako doradca podatkowy. Analogiczne rozwiązania powinny dotyczyć sytuacji przeciwnej, to jest gdy doradca podatkowy powraca po okresie zatrudnienia w organach podatkowych i skarbowych do pracy w zawodzie doradcy podatkowego. W takiej sytuacji nie powinien podejmować się obsługi podatników, których wcześniej kontrolował jako inspektor kontroli skarbowej. W rozmowie z GP wątpliwości wynikające z zakresu obu tajemnic zawodowych formułował także Tomasz Ludwiński, przewodniczący Sekcji Krajowej Pracowników Skarbowych (GP nr 165/2008). Jego zdaniem poważne zastrzeżenia budzi brak zagwarantowania przez ustawodawcę bezstronności postępowań. Z projektu ustawy o kontroli skarbowej nie wynika bowiem, aby doradca miał obowiązek ujawnienia wszystkich swoich klientów, których obsługiwał jako doradca podatkowy.
Ryzyko utraty zaufania
W konsekwencji brak zabezpieczeń w projekcie ustawy o kontroli skarbowej prowadzi do narażenia na utratę zaufania klienta do doradcy podatkowego oraz obywatela do doradcy podatkowego zatrudnionego w urzędzie kontroli skarbowej lub pełniącego funkcję inspektora kontroli skarbowej.
Z projektem ustawy o kontroli skarbowej ma zapoznać się Krajowa Rada Doradców Podatkowych, choć jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy o kontroli skarbowej resort przeprowadził konsultacje z Krajową Izbą Doradców Podatkowych.
Krajowa Rada Doradców Podatkowych domaga się rozszerzenia zakresu tajemnicy zawodowej. Obecnie z tajemnicy może zwolnić doradcę prokurator. Doradca nie może się od takiej decyzji odwołać. Odmienne regulacje obowiązują radców prawnych i adwokatów, których z tajemnicy może zwolnić sąd w wyroku, na który mogą wnieść skargę. Doradcy podatkowi chcą więc zrównania przepisów dotyczących tajemnicy zawodowej z przepisami, które dotyczą radców i adwokatów. Krajowa Rada Doradców Podatkowych wystąpiła z odpowiednią propozycją wtym zakresie do Ministerstwa Finansów.